fbpx

Wapnowanie

wapnowanie

wapnowanie

Żniwa - moment intensywnych prac polowych, na który czekamy z niecierpliwością. Podsumuje on efekt całorocznych wysiłków w polu. Okres żniwny, a raczej pożniwny, to również bardzo dobry czas na przeprowadzenie ważnego zabiegu, jakim jest wapnowanie.

Wapnowanie jest zabiegiem agrotechnicznym pozwalającym podwyższyć odczyn pH gleb zbyt kwaśnych, których obecnie w Polsce jest ponad 50 procent, co wynika po pierwsze z materiału, z jakiego powstała gleba (skała macierzysta),a po drugie jest efektem długoletnich zaniedbań związanych z brakiem wapnowania.

Zanim jednak podejmiemy decyzję o wapnowaniu gleby, należy zbadać jej odczyn. Najbardziej dokładna i wiarygodna jest analiza chemiczna w laboratorium. Możemy sami pobrać próby glebowe i zanieść je do najbliższego laboratorium chemiczno-rolniczego albo zlecić badanie profesjonalnej firmie specjalizującej się w analizach gleby. Pokaże nam ono nie tylko aktualny odczyn gleby, ale również zawartość fosforu, potasu oraz magnezu. Pamiętajmy jednak, że na wyniki trzeba będzie poczekać nawet do kilku tygodni, dlatego nie zwlekajmy z poborem prób glebowych z pola, a im szybciej to zrobimy, tym lepiej. Jeżeli z różnych przyczyn nie zdążymy wykonać analizy gleby, możemy także zmierzyć jej pH za pomocą specjalnego urządzenia, tzw. pH-metra, który od razu pokaże nam aktualne pH gleby danego pola. Bardziej pewne i wiarygodne są jednak wyniki analizy gleby z laboratorium.

Będąc w posiadaniu wyników analiz gleby czy też odczytu z pH-metra, pamiętajmy, że każda gleba ma swój odpowiedni odczyn, do którego należy dążyć. Zaleca się zatem doprowadzenie odczynu gleb bardzo lekkich do pH = 5,1, lekkich do pH = 5,6, średnich do pH = 6,1 i ciężkich do pH = 6,6. Często zdarza się, że z różnych przyczyn nie jesteśmy w stanie powiedzieć, jaki typ gleby jest na danym polu. Istnieje prosta metoda pozwalająca to określić - to tzw. metoda organoleptyczna, która polega na tym, że bierze się do ręki trochę gleby i dąży do uformowania wałka. Jeżeli nie można utworzyć żadnego kształtu, mamy do czynienia z glebą bardzo lekką i lekką. Jeśli uda nam się uformować wałek, ale nie jest on plastyczny, to mamy do czynienia z glebą średnią. Jeżeli z kolei wałekpo uformowaniu jest elastyczny, giętki i możemy go dowolnie kształtować, nasza gleba jest ciężka.

Po określeniu odczynu gleby oraz ustaleniu jej typu możemy przystąpić do ustalenia potrzeb wapnowania oraz dawki wapna, jaką trzeba zastosować. Po ustaleniu potrzeb wapnowania oraz wielkości dawki zostaje nam ostatni krok - wybór odpowiedniego wapna. W Polsce w ofercie jest szeroki asortyment nawozów wapniowych: od granulowanych poprzez sypkie, od tlenkowych po węglanowe itd.

Ogólnie istnieje zasada, że wapna tlenkowe powinno się stosować na glebach ciężkich, zwięzłych, natomiast na glebach lekkich oraz średnich powinno się raczej aplikować wapna węglanowe.

Najważniejszą cechą nawozów wapniowych (zależną od rozdrobnienia skały) jest aktywność chemiczna wapna - tzw. reaktywność, która waha się od kilkunastu procent dla najstarszych wapieni i dolomitów do prawie 100% dla miękkich skał. Aktywność chemiczna nawozu wapniowego jest jedną z jego najważniejszych właściwości pożądanych przez rolnika. Nawozy dolomitowe - mimo iż cechują się doskonałą siłą zobojętniającą (dzięki zawartości magnezu) - najczęściej mają niską aktywność chemiczną i to właśnie przesądza o ich powolnym działaniu odkwaszającym. W przypadku nawozów węglanowych aktywność chemiczna wynika wprost ze stopnia ich rozdrobnienia i też może być bardzo wysoka. Przykładem wapna węglanowego o wysokiej reaktywności wynoszącej 95% jest wapno węglanowe Nordkalk StandardCal zawierające 50% CaO. Firma Nordkalk w swoim asortymencie ma także wapno węglanowe granulowane Atrigran o reaktywności wynoszącej 99%.

Bardzo dobrymi efektami odkwaszającymi charakteryzuje się kreda, która jako miękki węglan wapnia takie właściwości zawdzięcza wysokiej aktywności chemicznej sięgającej 80-100%. Po jej zastosowaniu efekty odkwaszania widoczne są już w pierwszym roku. Firma OMYA ma w swojej ofercie szeroki wybór kred granulowanych, np. kredę Granukal o reaktywności 80%.

Tabela 1. Potrzreby wapnowania gleb mineralnych w zależności od pH i kategorii agronomicznej

Kategoria agronomiczna gleb Ocena potrzeb wapnowania w zależności od pH gleby
konieczne potrzebne wskazane ograniczone* zbędne
Bardzo lekkie < 4 4,1-4,5 4,6-5,0 5,1-5,5 > 5,6
Lekkie < 4,54,6-5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 > 6,1
Średnie < 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 > 6,6
Ciężkie < 5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 6,6-7,0 > 7,0

*optymalny odczyn pH gleby dla danej kategorii agronomicznej


Tabela 2. Zalecane dawki nawozów wapniowych na gleby mineralne w tonach CaO/ha w zależności od stwierdzonych potrzeb wapnowania (patrz tabela 1) i kategorii agronomicznej gleby

Kategoria agronomiczna gleb Ocena potrzeb wapnowania w zależności od pH gleby
konieczne potrzebne wskazane ograniczone zbędne
Bardzo lekkie 3,0 2,0 1,0 - -
Lekkie 3,5 2,5 1,5 - -
Średnie 4,5 3,0 1,7 1,0 -
Ciężkie 6,0 3,0 2,0 2,0 -

Źródło: IUNG-PIB w Puławach


Tlenek czy węglan?

Wapna tlenkowe odznaczają się reaktywnością na poziomie ok. 100%. Pamiętać trzeba, iż wapna te bardzo szybko, lecz krótkotrwale podnoszą odczyn gleby - w przeciwieństwie do węglanów, które działają wolniej, za to efekt odkwaszania jest znacznie dłuższy. Jeżeli w wynikach analiz gleby zawartość magnezu będzie niska bądź bardzo niska, warto w momencie wapnowania zastosować wapno węglanowo-magnezowe, które jest skutecznym, a zarazem najtańszym sposobem uzupełnienia magnezu w glebie. Bardzo dobrym nawozem jest też nawóz wapniowo-magnezowy Dolplon zawierający 15-19% MgO oraz 30% CaO.

Wapnowanie to nie tylko odkwaszenie gleby, ale również poprawa jej stosunków powietrzno-fizycznych, lepsze życie mikrobiologiczne, a w konsekwencji poprawienie zawartości próchnicy. Wybierając wapno na swoje pola, kupujmy te, które mają bardzo dobry stopień zmielenia, a przede wszystkim wysoką reaktywność. Wtedy będziemy mieć pewność, że odkwaszanie okaże się skuteczne, trwałe, a pieniądze nie zostaną źle wydane i zwrócą się w postaci lepszych, wyższych plonów.

Paweł Danielski
p_danielski@osadkowski-cebulski.pl



Polecamy również

Żniwa – moment intensywnych prac polowych, na który czekamy z niecierpliwością. Podsumuje on efekt całorocznych wysiłków w polu. Okres żniwny, a raczej pożniwny, to również bardzo dobry czas na przeprowadzenie ważnego zabiegu, jakim jest wapnowanie.