Insektycydy na rzepak — czym zwalczać szkodniki w rzepaku?
Mateusz Gniatkowski
Insektycydy na rzepak stosowane są wiele razy jesienią oraz wiosną w celu ochrony plantacji przed licznymi gatunkami szkodników. W uprawie rzepaku ozimego ich zwalczanie jest coraz trudniejsze ze względu na rosnącą presję oraz zmniejszającą się dostępność substancji czynnych o długim działaniu.
Dlatego też niezbędne jest prowadzenie monitoringu plantacji i wykonanie zabiegu zgodnie z sygnalizacją. Jakie substancje czynne mogę być stosowane w rzepaku ozimym?
Długa lista jesiennych szkodników
Rośliny rzepaku narażone są na żerowanie szkodników bezpośrednio po wschodach. Już w fazie liścieni na plantacji można zaobserwować pierwsze chrząszcze pchełki rzepakowej, dużo rzadziej występuje grupa kilku gatunków określana pchełkami ziemnymi.
Jesienią 2025 roku właśnie pchełka rzepakowa była największym problemem na wielu polach z rzepakiem ozimym. Wielu ekspertów uważa jednak, że największe zagrożenie jesienią w rzepaku ozimym stanowi śmietka kapuściana, której larwa uszkadza system korzeniowy.
Oprócz wymienionych gatunków jesienią występują także mszyce. Powodują szkody pośrednie i bezpośrednie — są wektorem wirusa żółtaczki rzepy (TuYV). Jesienią na roślinach mogą wystąpić również gnatarz rzepakowiec, tantniś krzyżowiaczek oraz chowacz galasówek. Jednak są one bardzo rzadko głównym celem zabiegu insektycydowego.
Śmietka kapuściana - żerowanie larw w korzeniu rośliny rzepaku | fot. archiwum własne Groźny, jesienny szkodnik - larwa tatnisia krzyżowiaczka w rzepaku | fot. archiwum własne
Jakie szkodniki zagrażają uprawie rzepaku wiosną?
Pod koniec zimy lub wczesną wiosną na plantacje rzepaku nalatują szkodniki łodygowe (chowacz brukwiaczek i chowacz czterozębny). Zwalczanie ich jest bardzo trudne. Powodem jest ich migracja na plantacje, która rozpoczyna się, gdy temperatura powietrza przekracza 9-10 °C i może być rozciągnięta w czasie.
Kolejnym ważnym ekonomicznie szkodnikiem jest słodyszek rzepakowy, którego zwalczanie należy przeprowadzić w fazie pąkowania. Natomiast w łuszczynach (przeczytaj o szkodnikach łuszczynowych w rzepaku) żerują larwy dwóch kolejnych szkodników — pryszczarka kapustnika i chowacza podobnika.
Uszkodzenia w rzepaku spowodowane żerowaniem chowacza brukwiaczka | fot. archiwum własne Słodyszek rzepakowy w fazie zielonego pąka | fot. archiwum własne
Insektycydy o działaniu kontaktowym w rzepaku
W przypadku większości gatunków szkodników rzepaku ozimego kluczowe jest zwalczenie form dorosłych przed złożeniem jaj. Dotyczy to między innymi pchełki rzepakowej, śmietki kapuściane, wszystkich chowaczy oraz pryszczarka kapustnika. Dlatego też ważną rolę z jesiennym i wiosennym zwalczaniu szkodników pełnią środki ochrony roślin zawierające substancję czynną z grupy pyretroidów.
Ich zastosowanie umożliwia uzyskanie efektu "knock down", czyli szybkiego strącenia imago przed złożeniem jaj. Stosując pyretroidy (lambda cyhalotrynę, deltametrynę, cypermetrynę) należy pamiętać o tym, że czas ich działania jest bardzo krótki. Dodatkowo jest ograniczany przez przebieg pogody, ponieważ skuteczność tej grupy insektycydów spada powyżej 20 °C. Substancje czynne z grupy pyretroidów różnią się efektywnością eliminacji szkodników. Największą wykazuje lambda cyhalotryna, która zawarta jest w środku ochrony roślin TopGun 050 CS.
Insektycydy o działaniu systemicznym w rzepaku
Krótki czas działania i spadek skuteczności pyretroidów, przy temperaturach powyżej 20 °C sprawiają, że ochronę rzepaku warto uzupełniać o substancje układowe. Takie związki przemieszczają się w roślinie i działają w szerszym zakresie temperatur, dzięki czemu mogą zapewnić wyższą efektywność zwalczania szkodników. W rzepaku wykorzystywany jest do tego acetamipryd, który jest ostatnią substancją czynną z grupy neonikotynoidów. Dostępny jest w produktach samodzielnie lub w mieszaninie formulacyjnej z lambda cyhalotryną (Inazuma 130 WG).
Resisto WG — uzupełnienie technologii
Zwalczanie śmietki kapuścianej przy pomocy dostępnych środków ochrony roślin jest bardzo trudne. Obecnie dostępne zaprawy mają krótszy czas działania, a nalistne insektycydy dopuszczone do stosowania nie zwalczają żerującej larwy. Dlatego cennym uzupełnieniem konwencjonalnej technologii jest Resisto WG. Produkt zmniejsza atrakcyjność roślin dla śmietki kapuścianej oraz znacznie przyspiesza regenerację uszkodzonego systemu korzeniowego rzepaku ozimego.
Właściwości cieczy roboczej a skuteczność zabiegów insektycydowych
Skuteczność zastosowanych środków ochrony roślin zależy od wielu czynników. Jednym z nich jest pH cieczy roboczej — skuteczność wielu produktów spada wraz z jej wzrostem. Dlatego w celu poprawy jakości działania środków owadobójczych rekomendowane jest obniżenie odczynu cieczy roboczej do poziomu 5,0-5,5. W tym celu zalecany jest dodatek PH Opti Pro. Drugim produktem zwiększającym skuteczność zabiegu jest Inex-A, który poprawia jakość działania substancji czynnych z grupy pyretroidów oraz o działaniu systemicznym.
Presja ze strony szkodników w rzepaku ozimym jest bardzo duża przez praktycznie cały okres wegetacji. W praktyce rolniczej insektycydy włączane są do praktycznie każdego wjazdu w pole opryskiwaczem. Ważną rolę odgrywają produkty umożliwiające szybką eliminację szkodnika, ale nie można zapomnieć o ich ograniczeniach. W związku z tym wymagają uzupełnienia w postaci najczęściej wybieranego acetamiprydu.
Mateusz Gniatkowski
Dział Doradztwa i Rozwoju
