Szkodniki magazynowe zbóż – owady
Tomasz Kaźmierczak
Szkodniki magazynowe zbóż są zagrożeniem dla przechowywanego ziarna niezależnie od tego, czy jest ono składowane w profesjonalnie przygotowanie pomieszczeniach, czy doraźnie w halach o innym przeznaczeniu.
Dlatego też podczas magazynowania ziarna należy przeciwdziałać pojawieniu się szkodników, a także prowadzić ciągły monitoring. Pozwoli to zmniejszyć ryzyko obniżenia jakości przechowywanego ziarna, która w skrajnych przypadkach może nawet wykluczyć je z obrotu handlowego.
5 kluczowych zasad dla rolników w kontekście magazynowania zbóż
Jak prawidłowo przechowywać zboże po żniwach?
Zagrożenie pośrednie i bezpośrednie
Żerowanie i obecność szkodników w magazynach zmniejsza ilość zboża, ale dużo większym zagrożeniem jest obniżenie jego jakości poprzez:
- zanieczyszczenie ziarna odchodami, martwymi osobnikami i wylinkami
- zwiększenie wilgotności ziarna
- przenoszenie grzybów i bakterii
- zwiększenie ryzyka zagrzewania ziarna
- obniżenie parametrów ziarniaków
Lepiej zapobiegać wystąpieniu szkodników magazynowych zbóż niż je zwalczać
Pierwszą zasadą profilaktyki przeciwko szkodnikom magazynowym jest utrzymanie pomieszczeń i urządzeń czystości. Zmniejszy to ryzyko przeniesienia szkodnika z jednego sezonu magazynowania na kolejne. Równie ważne jest utrzymanie szczelności magazynów zbożowych i zastosowanie odpowiednich barier np. siatek zabezpieczających w otworach.
Kluczowe jest utrzymanie niskiej temperatury podczas składowania ziarna oraz jego wilgotności. W dalszej części materiału zostaną wskazane najważniejsze szkodniki magazynowe zbóż oraz ich biologia.
Biologia szkodników magazynowych zbóż
Dla skutecznej walki ze szkodnikami oraz ograniczenia do minimum strat przez nie powodowanych kluczowe jest zapewnienie i utrzymanie odpowiednich warunków przechowywania ziarna. Dotyczy to zwłaszcza temperatury i wilgotności panujących w magazynie.
| Gatunek szkodnika | Warunki rozwoju | Znaczenie gospodarcze | Inne informacje |
|---|---|---|---|
| Wołek zbożowy (chrząszcz) | Minimalna temperatura to 11°C, wilgotność ziarna powyżej 10% | Bardzo duże, najważniejszy szkodnik magazynowy w Polsce | Nawet do 10 pokoleń w ciągu roku, żerują chrząszcze i larwy |
| Trojszczyk ulec (chrząszcz) | Nie rozwija się w temperaturze poniżej 20°C | Bardzo duże | Nawet do 6 pokoleń w ciągu roku, żerują chrząszcze i larwy |
| Mkilk mączny (motyl) | Do rozwoju potrzebują temperatury powietrza powyżej 26°C i wilgotności na poziomie 40-60% | Bardzo duże | Do 3 pokoleń w ciągu roku, żerują larwy |
| Mól ziarniak (motyl) | Optymalne warunki do rozwoju: temperatura powietrza 25°C i wilgotność do 90% | Duże do bardzo dużego | Jedno pokolenie w ciągu roku, żerują larwy |
Oprócz wymienionych gatunków o największym znaczeniu gospodarczym do szkodników magazynowych zbóż zaliczyć można także:
- omacnicę spichrzankę
- spichrzela surynamskiego
- skórka zbożowego
- wołka ryżowego
W magazynach mogą występować także roztocza (np. rozkruszek mączny), gryzonie (np. mysz domowa) oraz mikroogranizmy (bakterie i grzyby).
Stosowanie środków ochrony roślin
Skuteczne zwalczanie szkodników magazynowych wymaga bezwzględnego przestrzegania zapisów w etykiecie produktu. Pozwoli na eliminację wybranych gatunków szkodników z zachowaniem bezpieczeństwa dla ludzi i zwierząt. Niektóre produkty np. zawierające substancję czynną pirymifos metylowy mogą być wykorzystane do dezynsekcji pomieszczeń podczas ich przygotowania do magazynowania ziarna, także do bezpośredniego zwalczania szkodników w ziarnie.
Do zwalczania szkodników magazynowych można wykorzystać także substancję czynną fosforek glinu. Produkty zawierające ten związek mogą być aplikowane tylko przez użytkowników profesjonalnych posiadających ukończone szkolenie ze stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji.
Tomasz Kaźmierczak
Dział Doradztwa i Rozwoju
