Kiedy rozpocząć siew buraka cukrowego?
Małgorzata Hereda
Termin siewu buraka cukrowego jest mocno zróżnicowany i zależy od regionu kraju, przebiegu pogody i preferencji gospodarstwa. Wczesny termin siewu pozwala maksymalnie wykorzystać długość sezonu wegetacyjnego aż do terminu kopania oraz zasoby wody glebowej. Niesie jednak za sobą także ryzyko wydłużających się i nierównomiernych wschodów oraz wymarznięcia roślin bezpośrednio po wschodach.
Jaka powinna być obsada buraka cukrowego?
Nasiona buraka cukrowego wysiewane są w rozstawie rzędów co 45-50 cm. Jest to standardowy i niezmienny parametr. Zmienna może być natomiast odległość nasion w rzędzie, która może wynosić 22 cm, 20 cm, 18 cm lub 16 cm. Ważne jest, aby założona odległość została stała i utrzymana na całej plantacji.
Najczęściej stosowana w praktyce odległość pomiędzy roślinami wynosi 18 cm. Obsadę roślin należy dostosować do produktywności stanowiska, ale powinna mieścić się w zakresie od 85 tys. do 100 tys. roślin na hektarze (Celujemy w 100 tys.).
Kiedy siejemy gęściej?
- 16 cm: słabsze stanowiska, gorsze doprawienie, ryzyko zaskorupienia/strat we wschodach
Wschody na plantacji buraka cukrowego
Jak głęboko wykonać siew buraka cukrowego?
W przygotowaniu pola do siewu buraka istotne jest bardzo dobre uprawienie gleby, aby możliwy był równomierny siew nasion na stałą głębokość. Głębokość siewu nasion powinna być dostosowana do typu gleby. Na glebach lekkich o niskiej wilgotności siew można wykonać głębiej. Najczęściej siew wykonujemy na 2–3 cm.
- Gleby cięższe/wilgotne/po dobrym doprawieniu: 2 cm (płycej, bo i tak trzyma wilgoć, a łatwiej przebić się kiełkom na powierzchnię)
- Gleby lżejsze/przesychające: 3 cm, maks. 4 cm, jeśli na 2–3 cm jest sucho i dopiero niżej jest wilgoć.
- Nie schodzimy z reguły poniżej 4 cm, bo burak wolniej wschodzi, częściej “męczy się” pod skorupą i rośnie ryzyko przerzedzenia
Kiedy rozpocząć siew buraka cukrowego?
Termin zbioru buraka cukrowego determinowany jest przez jego odbiorcę, czyli cukrownię. W celu maksymalnego wykorzystania długości okresu wegetacji, który do uzyskania dobrych efektów powinien być dłuższy niż 180 dni, rekomendowany jest wczesny siew buraka cukrowego.
Agrotechniczny termin siewu rozpoczyna się na przełomie marca/kwietnia w zachodniej i południowej części kraju, a najpóźniej w północno-wschodniej, gdzie burak siany jest nawet w 3. dekadzie kwietnia. Jednak ciepła zima i mała ilość wilgoci zgromadzonej w glebie powodują odejście od wskazanych wcześniej terminów. Na południu Polski siew buraka rozpoczyna się już nawet w pierwszej dekadzie marca.
Przesunięcie terminu siewu wynika z wcześniejszego osiągania przez glebę odpowiedniej temperatury do rozpoczęcia kiełkowania, czyli około 5-6 °C. Nasiona kiełkują już przy niższej temperaturze, jednak proces ten jest nadmiernie wydłużony i negatywnie wpływa na kondycję roślin po wschodach. Nasiona buraka cukrowego najefektywniej pobierają wodę i kiełkują przy temperaturze gleby około 10-12 °C.
Ryzyko wczesnego terminu siewu
Wchody roślin przy niższej temperaturze mogą być nierównomierne, a rośliny niewyrównane. Może to prowadzić do pewnych trudności w prowadzeniu uprawy, zwłaszcza w niskich fazach rozwojowych buraka cukrowego. Dodatkowo przedłużające się wschody mogą prowadzić do strat w obsadzie roślin (długi czas kiełkowania i okno infekcji przez zgorzel siewek i choroby od glebowe), które przełożą się bezpośrednio na obniżenie obsady i plonu korzeni buraka cukrowego.
Rośliny buraka cukrowego bezpośrednio po wschodach są bardzo wrażliwe na przymrozki. Spadek temperatury poniżej -3 °C może doprowadzić do całkowitego zniszczenia roślin i konieczności przesiania plantacji. Odporność roślin na niskie temperatury rośnie wraz z rozwojem buraka cukrowego i po przejściu krytycznej fazy liścieni, znacznie wzrasta.
W fazie 2 liści (BBCH 12) buraka cukrowego przymrozki dochodzące do -8 °C mogą nie powodować ekonomicznych strat na plantacji. Niskie temperatury i przymrozki w początkowej fazie wzrostu utrudniają też wykonywanie zabiegów herbicydowych, rośnie ryzyko fitotoksyczności i trudniej trafić z dawkami i terminami.
Siew i rozwój buraka w niskich temperaturach może prowadzić do wytwarzania przez rośliny tzw. pośpiechów (jarowizacja), na których mogą zostać zawiązane organy generatywne. Takie zjawisko występuje sporadycznie i nie jest zagrożeniem dla powodzenia uprawy tak, jak wymarznięcia bezpośrednio po wschodach.
Małgorzata Hereda
Dział Doradztwa i Rozwoju
