Choroby ziemniaka — jakie choroby ziemniaków spotkamy na plantacji?

Objawy zarazy ziemniaka

Symptomy zarazy ziemniaka można zaobserwować na wszystkich częściach ziemniaka — liściach, łodygach i bulwach. Zazwyczaj jako pierwsze objawy widoczne są na liściach w postaci nieregularnych plam, które z czasem zajmują coraz większą powierzchnię blaszki liściowej i brunatnieją. Wokół porażonej części blaszki liściowej występuje jasnozielona lub żółta obwódka.

Natomiast na łodydze pierwsze objawy można zaobserwować w miejscu wyrastania liści, wraz z rozwojem choroby porażeniu ulega cała łodyga i może dochodzić do jej złamania. Zaraza ziemniaka może występować także na bulwach — na ich powierzchni pojawiają się zagłębienia i szare plamy. Miąższ pod skórką z objawami jest od niej oddzielony.

Oprócz wymienionej wcześniej zarazy ziemniaka duże znaczenie gospodarcze mają także:

• Alternarioza ziemniaka — w jej obrębie można wydzielić dwie podjednostki chorobowe. Brunatna plamistość liści objawia się drobnymi (2–5 mm), ciemnymi nekrozami bez wyraźnego strefowania koncentrycznego. Pojawiającymi się przed kwitnieniem lub w trakcie, a przy silnym nasileniu choroby brzegi liści zwijają się do środka. Sucha plamistość liści rozpoczyna się od drobnych, ciemnobrunatnych do czarnych plamek na starszych liściach, które z czasem mogą osiągać średnicę ponad 15 mm, zlewając się przy silnym porażeniu. Charakterystyczną cechą odróżniającą suchą plamistość od brunatnej są nekrozy otoczone żółtawą otoczką oraz sucha i łamliwa tkanka w miejscu porażenia.
• Parch srebrzysty — jesienią na bulwach pojawiają się beżowo-brunatne plamy, które wiosną przybierają srebrzystą barwę po zniszczeniu komórek skórki przez grzyba. Przy wysokiej wilgotności na porażonych bulwach tworzy się charakterystyczny brunatnoczarny, aksamitny nalot z zarodników grzyba.
• Antraknoza — choroba atakuje wszystkie organy ziemniaka. Jednak szczególnie groźna jest na korzeniach, stolonach i podstawie łodyg. W miejscu rozwoju choroby kora pęka, brunatnieje i ulega rozwarstwieniu, a na porażonym drewnie pojawiają się charakterystyczne czarne sklerocja grzyba. Na bulwach infekcja objawia się brązowymi lub szarymi plamami powierzchniowymi z mikrosklerocjami, słabo odgraniczonymi od zdrowej tkanki.
• Sucha zgnilizna bulw — na bulwach pojawiają się ciemnobrunatne plamy, miąższ mięknie i zapada się, a skórka marszczy się, tworząc koncentryczne pierścienie oraz charakterystyczne poduszeczki grzybni o barwie od białej do różowej. W zaawansowanym stadium choroby bulwa ulega całkowitemu wysuszeniu i mumifikacji.
• Rizoktonioza ziemniaka — porażenie roślin można zaobserwować w postaci: gnijących kiełków (brunatne, wgłębione nekrozy otoczone ciemną obwódką), próchnienia podstawy łodyg (prowadzi do żółknięcia i więdnięcia roślin, zwijania liści oraz tworzenia bulwek powietrznych), opilśni łodygowej (złożonej ze strzępek i zarodników grzyba występującej okresach wysokiej wilgotności na przyziemnej części łodygi) oraz ospowatość bulw na ich powierzchni widoczne są ciemne sklerocja.

W zabezpieczeniu plantacji ziemniaka przed chorobami pomocne będzie skorzystanie z metod niechemicznych i chemicznych. Od samego początku warto zadbać o wybór zdrowych sadzeniaków odmian o bardzo dobrym profilu zdrowotności. Takie działanie pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie skuteczności działania środków grzybobójczych.

Do zwalczania wymienionych chorób należy zastosować zarejestrowane fungicydy oraz korzystać z produktów działających fitosanitarnie, np. IonBlue (miedź systemiczna). Produkt ten ze względu na swoje właściwości może być ważną częścią technologii prowadzenia uprawy ziemniaka.

Choroby wirusowe ziemniaka nie są tak dużym problemem, jak choćby zaraza ziemniaka. Źródłem choroby na plantacji są najczęściej porażone sadzeniaki, ale mogą to być też chwasty wieloletnie. Z nich choroba przenoszona jest na kolejne rośliny głównie przez żerujące mszyce.

W przypadku niektórych chorób wirusowych lub szczepów chorobę mogą rozprzestrzeniać również zabiegi agrotechniczne, gdy dochodzi o uszkodzenia roślin. W uprawie ziemniaka występują takie choroby wirusowe jak (poniżej w nawiasie- sprawca choroby):

• liściozwój ziemniaka — wirus liściozwoju ziemniaka (PLRV)
• smugowatość ziemniaka (PVY)
• wiroza M ziemniaka (PVM)
• wiroza S ziemniaka (PVS)
• mozaika X ziemniaka (PVX)
• mozaika A ziemniaka (PVA)
• czopowatość bulw i pstra plamistość pędów ziemniaka (TRV)
• wrzecionowatość bulw ziemniaka (PSTYd)

W uprawie ziemniaka oprócz chorób powodowanych przez wirusy, grzyby, organizmy grzybopodobne, występują także jednostki, których sprawcami są bakterie:

• bakterioza pierścieniowa ziemniaka
• czarna nóżka ziemniaka
• mokra zgnilizna bulw ziemniaka
• parch zwykły ziemniaka

W przypadku chorób powodowanych przez bakterie podobnie jak wirusowych, ważnym czynnikiem ograniczającym ich występowanie na plantacji jest sadzenie zdrowego materiału rozmnożeniowego pochodzącego z pewnego i sprawdzonego źródła.