pH gleby — jak odczyn gleby wpływa na plonowanie i nawożenie?

Odczyn gleby wpływa na rozpuszczalność składników pokarmowych, a tym samym na ich dostępność dla systemu korzeniowego. W glebach o pH w zakresie 6,0–7,0 - większość składników pokarmowych jest łatwo dostępna do pobrania przez rośliny.

Przy optymalnym odczynie wysoki pozostaje również poziom aktywności biologicznej gleby, a mikroorganizmy odpowiedzialne m.in. za wiązanie azotu atmosferycznego funkcjonują bez większych zaburzeń. Odpowiednia równowaga pH sprzyja także dobrej strukturze gleby, co umożliwia lepsze wsiąkanie wody, napowietrzenie oraz swobodniejszy rozwój systemu korzeniowego.

pH gleby to wskaźnik określający jej odczyn. Informujący o tym, czy gleba jest kwaśna, obojętna czy zasadowa. Ma ono kluczowe znaczenie dla wzrostu roślin, ponieważ wpływa na dostępność składników pokarmowych, aktywność mikroorganizmów glebowych oraz efektywność nawożenia.

Zbyt niskie pH ogranicza wykorzystanie nawozów i może hamować rozwój systemu korzeniowego. Zbyt wysoki odczyn gleby może ograniczyć przyswajalność mikroskładników. Dlatego regularne badanie gleby oraz odpowiednie wapnowanie są podstawą racjonalnej uprawy.

Co dzieje się w glebie, gdy jej pH jest zbyt niskie?

Zbyt niski odczyn gleby wyraźnie ogranicza efektywność nawożenia. W takich warunkach rośliny mają utrudniony dostęp do podstawowych makroskładników, takich jak: fosfor, potas, magnez, azot czy siarka. Szczególnie widoczne jest to w przypadku fosforu, który łatwo przechodzi w formy trudno dostępne dla roślin. Jednocześnie spada aktywność biologiczna gleby, przez co słabnie tempo przemian odpowiedzialnych m.in. za udostępnianie roślinom azotu.

Przy silnym zakwaszeniu gleby, kiedy pH gleby spada poniżej poziomu 5,0-5,5 - pojawia się także ryzyko nadmiernej dostępności niektórych pierwiastków śladowych oraz wzrostu udziału glinu ruchomego, który ogranicza rozwój korzeni i pogarsza pobieranie wody.

Od czego zacząć regulację pH gleby? Jakich błędów unikać?

Jednym z najczęstszych błędów jest stosowanie wapna bez wcześniejszego sprawdzenia parametrów gleby. Tymczasem zarówno dawka, jak i forma nawozu wapniowego powinny wynikać z analizy laboratoryjnej. Podstawą są wyniki pH, kwasowości hydrolitycznej oraz znajomość kategorii agronomicznej gleby. Inaczej należy podejść do gleb lekkich, a inaczej do cięższych i bardziej zwięzłych. Problemem bywają też nieodpowiednie terminy stosowania, zwłaszcza łączenie wapnowania z obornikiem lub nawozami amonowymi, co może prowadzić do strat azotu.

O tym, dlaczego regulacja pH to nie wszystko dowiesz się również z Poradnika Osadkowski.pl. Posłuchaj rozmowy z dr hab. Irminą Ćwieląg-Piasecką, prof. uczelni na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu, która wystąpiła, jako gość odcinka pt.: Wapnowanie gleby i wapń w roślinie. Dlaczego regulacja pH to nie wszystko? 

Przy zbyt niskim pH rośliny często słabiej wykorzystują, zastosowane nawozy, szczególnie fosforowe i magnezowe. Może też spadać aktywność mikroorganizmów glebowych, co ogranicza przemiany materii organicznej i dostępność azotu. W praktyce rolnik widzi wtedy, że mimo nawożenia plantacja „nie rusza”, jest nierówna, a rośliny mają słabsze korzenie.

Przy zbyt wysokim pH problem dotyczy głównie mikroelementów. Rośliny mogą cierpieć na ich niedobór, mimo że składniki znajdują się w glebie. Typowym objawem są jasne, żółknące młode liście przy zachowanym zielonym unerwieniu, szczególnie w przypadku niedoboru żelaza lub manganu.