Cena w skupie rzepaku – od czego zależy i kiedy sprzedać plon?
Dominika Wolna
Sprzedaż nasion w skupie rzepaku jest finalizacją całego okresu wegetacji. Z racji tego, że nasiona rzepaku magazynuje się dużo trudniej niż ziarno zbóż, to większość jego producentów decyduje się na szybkie ich odstawienie do punktu skupu. Ważnym czynnikiem decydującym o efekcie ekonomicznym prowadzonej uprawy, oprócz kosztów oraz poziomu plonowania, jest cena nasion w skupie.
Warianty sprzedaży rzepaku w skupie
Sprzedaż nasion rzepaku może być prowadzona na kilka różnych sposobów w zależności o preferencji zarządzającego gospodarstwem, płynności finansowej, bazy magazynowej oraz oczekiwanej ceny za tonę.
Kontraktacja rzepaku
Jednym ze sposobów zagwarantowania określonej ceny po zbiorze rzepaku jest kontraktacja przedżniwna. Podczas niej ustalana jest cena ostateczna lub wskazywany jest sposób jej ustalenia w stosunku do bieżącej ceny obowiązującej w skupach.
W przypadku kontraktów na rzepak najczęściej obowiązuje ten pierwszy sposób, czyli sprzedający w momencie podpisywania kontraktu zna cenę bazową za 1 tonę nasion. Z tej kwoty może mieć miejsce potrącenie wynikające np. ze zbyt wysokiej wilgotności nasion niż wskazana w umowie. Kontrakt z jednej strony zabezpiecza cenę, ale też wymaga od podpisującego go dostarczenie odpowiedniej ilości rzepaku.
Dlatego nie jest zalecane kontraktowanie całego spodziewanego plonu rzepaku. Niewątpliwym jego minusem jest - w większości przypadków - brak możliwości negocjacji ceny, w przypadku jej wzrostu w skupach.
Sprzedaż w skupie rzepaku prosto z pola
W związku z tym, że przechowywanie rzepaku jest wymagające, to większość gospodarstw nieposiadających odpowiedniej infrastruktury, podejmuje decyzję na sprzedaż nasion prosto z pola. Wówczas zebrany plon odwożony jest do skupu i sprzedawany po aktualnie obowiązującej cenie w danym dniu.
W tym sposobie sprzedaży plantator nie ma możliwości dosuszenia rzepaku i doczyszczenia go. Kluczowy dla braku potrąceń jest zbiór przy wilgotności zbliżonej do 9% oraz odpowiednie ustawienie kombajnu.
Sprawdzaj aktualne ceny płodów rolnych w Twoim regionie.
Chcesz sprzedać rzepak lub inne płody rolne - skontaktuj się z naszym koordynatorem w celu potwierdzenia aktualnej ceny.
Magazynowanie nasion rzepaku i sprzedaż w partiach
Posiadanie własnego magazynu oraz często też suszarni daje możliwość przechowywania nasion rzepaku przez dłuższy okres i umożliwia jego sprzedaż partiami. W zależności od potrzeb finansowych, czy też osiągnięcia przez rzepak satysfakcjonującej ceny w skupie.
W przypadku posiadania suszarni możliwy jest zbiór rzepaku w wyższej wilgotności niż 9% i dosuszenie. Takie rozwiązanie generuje zwiększenie kosztów, ale też może ograniczać straty związane z osypywaniem nasion podczas oczekiwania na osiągnięcie przez nie odpowiedniej wilgotności na polu.
Od czego zależy cena w skupie?
Na ceny rzepaku w krajowych skupach wpływają między innymi notowania na giełdzie MATIF, która odzwierciedla relację podaży i popytu na europejskim rynku. Istotnym czynnikiem pozostają również warunki pogodowe – susze, nadmierne opady czy fale upałów w głównych regionach produkcji mogą ograniczać plony i wspierać wzrost cen - wylicza koordynator ds. skupu Sylwester Kowalczyk.
Duże znaczenie ma także sytuacja geopolityczna, koszty transportu, dostępność eksportu u kluczowych producentów oraz polityka handlowa Unii Europejskiej, które wpływają na podaż surowca. Na poziom cen oddziałuje również zapotrzebowanie przemysłu tłuszczowego i sektora biopaliw, a także notowania ropy naftowej, które mają wpływ na opłacalność produkcji biodiesla z oleju rzepakowego. W efekcie rynek rzepaku pozostaje bardzo dynamiczny, a ceny mogą zmieniać się pod wpływem zarówno czynników lokalnych, jak i globalnych. W takim okresie bardzo ważne jest bieżące monitorowanie rynku i podejmowanie rozsądnych decyzji handlowych - podkreśla Sylwester Kowalczyk.
Handel płodami rolnymi prowadzony jest na rynku globalnym i to właśnie od niego zależy w dużej mierze cena rzepaku w polskim skupie.
Jednym z najważniejszych punktów odniesienia jest cena nasion w kontraktach MATIF Rapeseed prowadzonych na paryskiej giełdzie Euronext. Zmiana ceny na giełdzie jest bardzo szybko przenoszona na cenę zakupu w Polsce, która jest zwykle nieznacznie modyfikowana o koszty transportu oraz lokalne uwarunkowania.
Co kształtuje cenę rzepaku?
Cenę rzepaku podobnie jak innych gatunków roślin będącymi surowcami do produkcji tłuszczy roślinnych, kształtuje ich popyt i podaż oraz wzajemne relacje cenowe. Biorąc pod uwagę globalną produkcją tłuszczy roślinnych, rzepak zajmuje dopiero trzecią pozycję i ustępuje miejsca palmie oleistej oraz soi, ale wyprzedza słonecznik.
Wzajemne relacje surowców do produkcji tłuszczy
W przypadku wysokiej podaży roślin oleistych należy spodziewać się spadku ich cen (w tym rzepaku), natomiast w warunkach niskiej podaży ich ceny będą rosły. Z drugiej strony rosnąca cena jednego z surowców będzie wpływała na wzrost ceny nasion rzepaku na globalnych rynkach.
Plony a cena skupu rzepaku
Dostępność nasion rzepaku, soi, owoców palmy oleistej zależy od poziomu plonowania — niższe plony powinny powodować wzrost cen. Plony upraw zależą od przebiegu pogody, a ich wielkość określana jest przez analityków podczas sezonu wegetacyjnego.
Wielkość zbiorów modyfikuje projekcje, co przekłada się często na zmianę ceny na rynkach globalnych.
Kurs walut i transport
Na cenę wypływa również kurs euro i dolara oraz ich wzajemna relacja. Dlatego, że w tych walutach najczęściej dokonywane są płatności na rynkach międzynarodowych. Umacnianie złotego (wzrost jego wartości względem euro i dolara) powoduje spadek cen rzepaku i odwrotnie.
Koszt nasion rzepaku jest także zależny od ceny transportu, ponieważ jego wysokie koszty mogą powodować zwiększenie zainteresowania lokalną produkcją. Zwiększenie popytu będzie wiązało się ze wzrostem ceny w skupach.
Jakie parametry oceniane są w skupie rzepaku?
Najwięcej uwagi z cech jakościowych poświęcane jest wilgotności nasion. To ten parametr w skupie rzepaku oceniany jest jako pierwszy. Za standard przyjęta jest wilgotność 9%, ponieważ umożliwia magazynowanie nasion bez konieczności dodatkowego dosuszania.
W przypadku wyższej wilgotności niż wskazana wcześniej należy liczyć się z potrąceniami, których wysokość ustalana jest w skupie rzepaku indywidualnie. Nie powinna być jednak wyższa niż 0,4% ceny za tonę za każde 0,1%.
Oprócz wilgotności w skupie badane jest także:
- zawartość kwasu erukowego: maksymalnie 2%
- zawartość WKT (wolne kwasy tłuszczone): maksymalnie 2%
- zawartość oleju (zaolejenie): minimum 40%
- zawartość zanieczyszczeń: maksymalnie 2%
Rynek płodów rolnych jest trudny do jednoznaczniej interpretacji i zależy od bardzo wielu czynników. Dlatego też eksperci zajmujący się skupem płodów rolnych monitorują i weryfikują analizy związane z plonowanie roślin uprawnych, prognozami kursów walut oraz sytuacją geopolityczną.
Na tej podstawie informują o możliwości zmiany cen w krótkim terminie.
Dominika Wolna
Redakcja Osadkowski.pl
