Jaki jest termin siewu zbóż ozimych?
Marcin Kaczmarek
Termin siewu zbóż ozimych zależy od gatunku, rejonu kraju, lokalnych warunków glebowych oraz przebiegu pogody. Poszczególne gatunki zbóż różnią się między sobą także tolerancją na późny siew. Największą tolerancją wyróżnia się pszenica ozima, szczególnie odmiany przeznaczone do późniejszych terminów siewu.
Obecne zalecenia agrotechniczne siewu zostały opracowane na podstawie wieloletnich obserwacji warunków klimatycznych oraz rozwoju roślin przed rozpoczęciem zimy. Występujące w ostatnich latach znacznie wyższe od średnich temperatury powietrza jesienią i zimą, skłaniają do dyskusji o konieczności modyfikacji agrotechnicznych terminów siewu dla roślin ozimych. Nie oznacza to jednak, że siew należy automatycznie opóźniać w każdym sezonie. W dalszej części przedstawiamy orientacyjne terminy siewu dla pszenicy ozimej, pszenżyta ozimego, jęczmienia ozimego oraz żyta ozimego.
Jaki jest termin siewu jęczmienia ozimego?
W ofercie hodowców dostępne są odmiany hybrydowe i populacyjne jęczmienia ozimego. Pierwsze z wymienionych ze względu na większą dynamikę wzrostu mogą być wysiewane kilka dni później w stosunku do odmian populacyjnych.
Agrotechniczny termin siewu odmian populacyjnych przypada:
- od 10 do 15 września we wschodniej części Polski oraz na terenach podgórskich
- od 12 do 18 września w centralnej części Polski
- od 16 do 20 września w zachodniej części Polski
Kiedy siać żyto ozime?
Żyto ozime powinno zakończyć krzewienie jeszcze jesienią, dlatego jego siewu nie należy nadmiernie opóźniać. Rośliny mogą krzewić się również wiosną, jednak pędy powstałe w tym okresie są zazwyczaj słabiej rozwinięte i mniej produktywne.
Osiągnięcie przez żyto pożądanej fazy rozwojowej przed rozpoczęciem spoczynku zimowego umożliwia siew w optymalnym terminie agrotechnicznym:
- od 5 do 15 września - północny wschód Polski
- od 10 do 25 września - wschód kraju
- od 20 do 30 września - zachodnia i południowo–zachodnia część Polski
- od 20 września do 5 października - region północno–zachodni
W przeciwieństwie do jęczmienia ozimego odmiany hybrydowe żyta zaleca się wysiewać około 3–5 dni wcześniej niż odmiany populacyjne.
Kiedy rozpocząć siew pszenicy ozimej?
Pszenica ozima zajmuje największy areał spośród zbóż ozimych uprawianych w Polsce. Jedną z jej ważnych zalet agrotechnicznych jest możliwość siewu po przedplonach późno schodzących z pola, takich jak kukurydza uprawiana na ziarno czy burak cukrowy. Trzeba jednak pamiętać, że siew po takich przedplonach często odbywa się po terminie optymalnym, co może ograniczać jesienne krzewienie roślin.
Orientacyjne, optymalne terminy siewu pszenicy ozimej przypadają:
- od 15 do 25 września w północno-wschodniej i wschodniej Polsce
- od 20 do 30 września w centralnej i południowo-wschodniej części kraju
- od 20 września do 5 października w północno-zachodniej i zachodniej Polsce
- od 25 września do 10 października w Polsce południowo-zachodniej
Uwaga: podane przedziały należy traktować jako orientacyjne. Ostateczny termin siewu powinien uwzględniać lokalne warunki pogodowe, wilgotność i stan gleby, termin zbioru przedplonu oraz wymagania wybranej odmiany.
Jak dobrać odmianę do terminu siewu?
Jedną z cech odmianowych jest jej przydatność do wczesnego lub opóźnionego siewu.
Dlatego przy wyborze materiału siewnego warto uwzględnić nie tylko potencjał plonowania i zimotrwałość odmiany, ale również planowany termin założenia plantacji.
Właściwy dobór zbóż przede wszystkim gatunku i odmiany pozwala ograniczyć ryzyko związane z późnym siewem i stworzyć roślinom lepsze warunki do rozwoju jesiennego oraz prawidłowego przezimowania. W przypadku pól przeznaczonych pod pszenicę po kukurydzy na ziarno lub po buraku cukrowym, szczególnie ważny jest wybór odmiany dobrze tolerującej opóźniony termin siewu.
Marcin Kaczmarek
Dział Doradztwa i Rozwoju
