Ubezpieczenie upraw rolnych 2026 – nowe zasady dopłat i wypłaty odszkodowań

Dopłaty z budżetu państwa zostały utrzymane na niezmienionym poziomie, tj. maksymalnie do 65% składki. Zrezygnowano natomiast z powiązania dopłat z klasami bonitacyjnymi gruntów, co ma uprościć sposób ich naliczania.

Przepisy brzmią obecnie w sposób następujący:

• dopłata w wysokości do 65% dla upraw zbóż, w tym gryki i kukurydzy, upraw rzepaku, rzepiku, słonecznika, facelii, gorczycy, lnu, konopi włóknistych, chmielu, ziemniaków, buraków cukrowych, bobowatych grubonasiennych (roślin strączkowych), w tym soi, upraw bobowatych drobnonasiennych, wierzby do wyplatania, traw nasiennych lub roślin zielarskich, jeżeli określone przez zakłady ubezpieczeń stawki taryfowe ubezpieczenia z tytułu ubezpieczenia upraw od jednego rodzaju ryzyka albo łącznie od kilku rodzajów ryzyka, ujętych w art. 3 ust. 1 pkt 1, nie przekraczają 15 % sumy ubezpieczenia

• upraw tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek, jeżeli określone przez zakłady ubezpieczeń stawki taryfowe ubezpieczenia z tytułu ubezpieczenia upraw od jednego rodzaju ryzyka albo łącznie od kilku rodzajów ryzyka, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, nie przekraczają 25 % sumy ubezpieczenia;

Trawy nasienne i wierzba do wyplatania – nowe uprawy z dopłatą

Kolejną ze zmian wynikających z ustawy jest rozszerzenie katalogu roślin, do których przysługuje dopłata z budżetu państwa o trawy nasienne oraz wierzbę do wyplatania. Dla powyższych upraw przyjęte zostały następujące maksymalne sumy ubezpieczenia: 30 000 zł/ha dla traw nasiennych oraz 60 000 zł/ha dla wierzby do wyplatania. Suma ubezpieczenia upraw – jak ustala się jej wysokość?

Czym jest maksymalna suma ubezpieczenia?

Wysokość maksymalnych sum ubezpieczenia dla poszczególnych upraw regulowana jest przez rozporządzenie Ministerstwa Rolnictwa i jest to nic innego, jak najwyższa możliwa kwota odszkodowania, jaką może wypłacić ubezpieczyciel.

Czym jest suma ubezpieczenia przyjęta w polisie?

Analogicznie jest to maksymalna suma ubezpieczenia, na którą towarzystwo zawarło umowę z rolnikiem i nie wypłaci odszkodowania większego niż przyjęta suma ubezpieczenia na 1 hektar. Sumę ubezpieczenia ustala się poprzez iloczyn wydajności z hektara oraz ceny za tonę danej uprawy. Powyższe wypłaty pomniejszone będą o przyjęty w umowie ubezpieczenia poziom franszyzy redukcyjnej.

Najważniejszą z punktu widzenia rolnika zmianą wynikającą z ustawy jest usunięcie franszyzy integralnej i wprowadzenie zamiast niej franszyzy redukcyjnej, która do tej pory występowała w ryzyku suszy.

Funkcjonująca wcześniej franszyza integralna była ustalonym w polisie progiem poniżej, którego nie było wypłacane odszkodowanie, w większości towarzystw wynosiła ona standardowo 10%, z możliwością jej obniżenia do 8%. W praktyce oznaczało to, że szkody poniżej 10% czy 8% nie były w ogóle wypłacane, natomiast te powyżej franszyzy integralnej były wypłacane w pełnej wysokości bez żadnych potraceń.

Jak działa franszyza redukcyjna i jakie są możliwości jej obniżenia?

Na jej miejsce wprowadzono franszyzę redukcyjną, pomniejszającą wypłacane odszkodowanie o ustalony procent sumy ubezpieczenia, a nie wysokość odszkodowania.

Zmiana w ustawie wprowadziła zapis nakładający na towarzystwa konieczność obniżenia wypłacanego odszkodowania o nie mniej niż 10% i nie więcej niż 35% sumy ubezpieczenia w zależności od wysokości pomniejszenia wskazanego w umowie ubezpieczenia.

Większość towarzystw przyjęło standardowo w zbożach i rzepaku próg franszyzy redukcyjnej na poziomie 10%, a dodatkowo oferują wykupienie klauzuli obniżającej próg franszyzy redukcyjnej do 8%, 6%, 5% lub 4%.

Szkody ryczałtowe dotyczą głównie ryzyka ujemnych skutków przezimowania oraz szkód całkowitych, które wystąpiły w okresie, gdzie możliwe jest założenie plantacji alternatywnej.

Dodatkowo ryczałty występują w szkodach takich jak: zastoiska wodne, wyleganie zbóż, ryzyko wczesnych przymrozków (od 21 do 31 marca). Takie szkody rozliczane są w sposób zero-jedynkowy, co oznacza, że szkoda jest lub jej nie ma.

Ujemne skutki przezimowania rzepaku – przykład wyliczenia szkody w Generali

Dla plantacji rzepaku wysiewanego metodą tradycyjną ilość roślin na 1 m2 musi spaść poniżej 15 sztuk, aby szkoda została uznana. Przy założeniu, że 1 ha rzepaku ubezpieczony jest na 10 000 zł SU, a wybrany ryczałt to 35% SU, to przy wystąpieniu szkody rolnik otrzyma wypłatę 25% SU, tj. 2 500 zł za każdy uszkodzony hektar (uwzględniając franszyzę redukcyjną na poziomie 10% SU).

Przed zakupem polisy ubezpieczenia upraw należy dokładnie sprawdzić:

• zakres ryzyk
• wybrane ryczałty w ryzyku ujemnych skutków przezimowania
• wysokość franszyzy redukcyjnej zapisanej w umowie ubezpieczenia
• dodatkowe klauzule, jeśli takowe zostały ujęte w ofercie przedstawionej przez agenta

Kolejne szkody na tym samym polu – jak rozliczana jest franszyza?

Jeśli polisa przewiduje tzw. sumowanie szkód, przy ustalaniu odszkodowania za szkody spowodowane gradem, przymrozkami wiosennymi, huraganem lub deszczem nawalnym uwzględnia się wcześniej naliczoną franszyzę redukcyjną dla tego samego pola lub jego części. Po wyczerpaniu kwoty potrącenia wynikającej z franszyzy kolejne szkody rozliczane są bez ponownego pomniejszenia z tego tytułu. Część towarzystw oferuje sumowanie szkód w standardzie, w innych wymaga ono wykupienia dodatkowej opcji.

Przykład franszyzy redukcyjnej przy sumowaniu szkód:

• Franszyza redukcyjna na poziomie 10%
• Szkoda nr 1 naliczona w wysokości 5% - brak wypłaty
• Szkoda nr 2 naliczona w wysokości 6% - wypłata 1%