Nawozy wapniowe- nowe wyzwania

plantacja jęczmienia

plantacja jęczmienia

Jednym z podstawowych celów wapnowania jest zrównoważone nawożenie, oparte przede wszystkim na uregulowaniu odczynu glebowego, potrzebach pokarmowych roślin oraz zasobności gleby. Możliwość wykorzystania potencjału produkcyjnego gleby wymaga stałej kontroli i korygowania wartości pH w aspekcie nie tylko neutralizacji toksycznego glinu, ale także wielu procesów: biologicznych, chemicznych i fizycznych zachodzących w glebie.

Struktura gleby, dobre parametry fizyczne, umożliwiające jak najlepsze magazynowanie wody, aktywność biologiczna oraz optymalna zasobność gleby w niezbędne roślinom składniki pokarmowe decydują o jej żyzności. Parametry te można poprawić i utrzymać, dbając o bilans materii organicznej w glebie, stosując niezbędne, zbilansowane nawożenie, a także - o czym często zapominamy - troszcząc się o optymalny odczyn gleby.

Tab. 1. Zalecane dawki wapna nawozowego w t CaO x ha-1 oraz (pH w KC l) dla poszczególnych potrzeb wapnowania

Kategoria agronomiczna glebPotrzeby wapnowania i odpowiadające im wartości pH
konieczne potrzebne wskazane ograniczone zbędne
bardzo lekkie 3,0 (<4,0) 2,0 (4,1-4,5)1,0 (4,6-5,0)(5,1-5,5) (>5,6)
lekkie 3,5 (4,5) 2,5 (4,6-5,0) 1,5 (5,1-5,5) (5,6-6,0) (>6,1)
średnie 4,5 (<5,0) 3,0 (5,1-5,5) 1,7 (5,6-6,0) 1,0 (6,1-6,5) (>6,6)
ciężkie 6,0 (<5,5)3,0 (5,6-6,0)2,0 (6,1-6,5)2,0 (6,6-7,0) (7,0)

Jednym z zadań korekty odczynu jest zwiększenie aktywności mikrobiologicznej w glebie, odpowiedzialnej za wiele procesów w niej zachodzących. Zmiana odczynu w kierunku obojętnego prowadzi do intensywnego wzrostu liczby bakterii (rys. 1), które są odpowiedzialne za rozkład resztek pożniwnych oraz nawozów organicznych. W wyniku wapnowania uruchamiamy składniki pokarmowe z materii organicznej, zwiększamy dostępność przyswajalnych form składników mineralnych oraz możliwość lepszej ich akumulacji w glebie. Zarówno przyorywanie słomy, jak i stosowanie materii organicznej zapewniają utrzymanie żyzności gleby na wysokim poziomie dzięki przyrostowi zawartości próchnicy. Wydajność tworzenia związków próchnicy jest dużo większa po aplikacji efektywnego wapna niż po zastosowaniu azotu na materię organiczną. Wzrost o 1% zawartości próchnicy zwiększa retencję wodną gleb o 30%. Aby otrzymać oczekiwane rezultaty po wapnowaniu resztek pożniwnych, należy uprzednio zoptymalizować odczyn gleby. Efektem dostarczania wapna oraz wzrostu życia mikrobiologicznego jest poprawa struktury gleby przez tworzenie agregatów gruzełkowatych. Dzięki nim gleba charakteryzuje się większą retencją wodną, zmniejsza się także podatność na zagęszczanie ziemi. Gleba o korzystnej strukturze mniej ulega zaskorupianiu, co ogranicza możliwość utrzymywania się wody na powierzchni po intensywnym opadzie oraz ryzyko spływów powierzchniowych. Optymalizacja struktury zmniejsza również nakłady na uprawę mechaniczną gleby nawet o 40%. Dostarczenie wapna (węglanowego) oraz odpowiednia struktura gleby prowadzą do wzrostu korzeni na długość, a tym samym rośliny są w stanie z głębszych warstw gleby pobrać wodę i składniki pokarmowe, takie jak: azot, a także inne mało ruchliwe składniki (fosfor, potas, magnez). Rośliny rosnące na stanowisku o optymalnym odczynie bardziej tolerują niekorzystne warunki pogodowe, głównie niedobory wody, w okresie wegetacji. Nie ma bardziej plonotwórczego zabiegu niż dostarczenie wapna nawozowego, będącego najlepszym motorem procesów życiowych w glebach uprawnych, z którym nie jest w stanie konkurować żaden inny środek produkcji.

Regularny pomiar pH gleby jest podstawowym sposobem kontroli dwóch wzajemnie dopełniających się systemów wapnowania: pierwszego, mającego za zadanie ,,odkwaszenie" środowiska glebowego, oraz drugiego, gwarantującego jego ,,stabilizację". Określenie stopnia zakwaszenia gleby powinno należeć do rutynowych czynności.

System odkwaszający polega na podaniu w krótkim czasie dużej dawki efektywnie działającego wapna w celu podniesienia produktywności oraz zapobieżenia degradacji środowiska glebowego. Dawka wapna opiera się na badaniu kwasowości gleby - pH oraz ustaleniu jej kategorii agronomicznej, co pozwala wyznaczyć potrzeby wapnowania (tab. 1).

System wapnowania tzw. stabilizujący polega na systematycznej aplikacji mniejszych dawek efektywnie działającego nawozu wapniowego w celu utrzymania prawidłowej sprawności procesów glebowych. Powinien opierać się on na bilansowaniu potrzeb wapnowania związanych z wprowadzaniem do gleby czynników zakwaszających, takich jak azot, oraz rozkładu materii organicznej.

Wybór wapna do zabiegu powinien opierać się na efektywności jego stosowania. Wapienie wytworzone w starszych okresach geologicznych tworzą złoża skalne silnie skrystalizowane, które charakteryzują się dużą gęstością i wysoką twardością. Cechy te znacznie ograniczają ich przydatność do produkcji nawozów wapiennych. Wapienie ,,młode", wytworzone w młodych epokach geologicznych, jak pogranicze kredy i jury, są miękkie i porowate, co powoduje, że wytworzony z takich złóż nawóz cechują duża rozpuszczalność w środowisku glebowym oraz szybkie i dobre działanie odkwaszające.

Roman Błaszczyk
roman.blaszczyk@nordkalk.com



Polecamy również

Jednym z podstawowych celów wapnowania jest zrównoważone nawożenie, oparte przede wszystkim na uregulowaniu odczynu glebowego, potrzebach pokarmowych roślin oraz zasobności gleby. Możliwość wykorzystania potencjału produkcyjnego gleby wymaga stałej kontroli i korygowania wartości pH w aspekcie nie tylko neutralizacji toksycznego glinu, ale także wielu procesów: biologicznych, chemicznych i fizycznych zachodzących w glebie.