Nasiona kwalifikowane – najważniejszy element rolnictwa

zboże

zboże

Najważniejszy element precyzyjnego rolnictwa to nasiona kwalifikowane

Ponad 50% powodzenia uprawy tkwi w nasionach, a dokładnie w tym, co kryją one w sobie, czyli w potencjale genetycznym odmian, które powinny być optymalnie dobrane do pola i prowadzonej technologii, oraz w precyzyjnym przygotowaniu nasion do siewu.

1. Nasiona powinny mieć ściśle określone parametry potrzebne do wyliczenia ilości wysiewu,tzn. MTZ (masa tysiąca nasion) i zdolność kiełkowania.

Ilość wysiewu wyliczamy ze wzoru:

Tylko nasiona kwalifikowane poddane ocenie w laboratoriach Stacji Oceny Nasion w specjalnych warunkach (chłodzenie, odpowiednia wilgotność) mają dokładnie określoną minimalną zdolność kiełkowania oraz zmierzoną masę tysiąca nasion.

2. Precyzyjne przygotowanie nasion do siewu przez procesy czyszczenia oraz zaprawiania - nasiona kwalifikowane produkowane są w większości w nowoczesnych zakładach wyposażonych w maszyny czyszczące mające stoły grawitacyjne i fotokomórki do oddzielania niepożądanych nasion oraz cyklony do oddzielenia pyłów. Tak przygotowane nasiona są poddawane precyzyjnemu zaprawianiu, często w technologii 100% pokrycia nasion z użyciem piany lub innych formulacji. W wypadku nasion rzepaku i buraków proces jest jeszcze bardziej dokładny, ponieważ są one dodatkowo pokryte polimerem, który zabezpiecza przed osypywaniem się zaprawy oraz sprawia, że nasiona są idealnie gładkie i w ten sposób przydatne do precyzyjnego wysiewu siewnikami punktowymi.

3. Kwalifikowane znaczy pewne - wysiewając nasiona na swoim polu, musimy mieć pewność, co siejemy. Tylko opakowanie zaopatrzone w urzędową etykietę gwarantuje, że znajdujące się w środku nasiona są zgodne z naszymi oczekiwaniami. Nasiona nabrane z magazynu zbożowego to często mieszanka odmian, w pośpiechu koszonych i sypanych w czasie żniw, tak aby jak najszybciej uciec przed deszczem. Najgorszym efektem takiej pomyłki jest wysiew odmiany ozimej wiosną, co się czasem zdarza. Nasiona kwalifikowane to znana, określona odmiana - plon uzyskany z nasion o wyższym stopniu odsiewu C/1. Pochodzą one z plantacji założonych na polach o odpowiednim zmianowaniu, na których jest prowadzona selekcja niepożądanych roślin, zakwalifikowanych przez urzędowego kwalifikatora z uwzględnieniem wszystkich koniecznych przepisów prawnych.

4. Prawidłowe dopasowanie odmiany do warunków danego pola i intensywności produkcji to klucz do uzyskania wysokich plonów. W tym pomogą już specjaliści - doradcy agrotechniczni, z których wiedzy należy bezwzględnie korzystać. Liczba odmian oferowanych obecnie rolnikom w każdym gatunku jest tak wielka, że poleganie na informacjach z Internetu może być zupełnie błędne. Każda odmiana powinna być sprawdzona w lokalnych warunkach. Odmiany bardzo mocno rejonizują się i te, które sprawdzają się w jednych rejonach kraju przy danej agrotechnice, niekoniecznie sprawdzą się w innych warunkach. W polskim rejestrze jest 121 odmian rzepaku ozimego, 179 odmian kukurydzy, 108 odmian pszenicy ozimej, w innych gatunkach jest podobnie. Poza odmianami zarejestrowanymi uprawia się również te badane w doświadczeniach rozpoznawczych z listy CCA oraz te, które wprowadza się do handlu bez żadnych badań.

5. Aby wykonać siew w pożądanym terminie, trzeba mieć przygotowane pole i gotowe nasiona. Terminy, zwłaszcza w większych gospodarstwach, są bardzo mocno napięte i wiele prac wykonywanych jest na ostatnią chwilę. Jeśli tylko udaje się przyspieszyć któryś element w tej złożonej układance, to jest to już spory sukces. O ile uprawić pole powinien sam rolnik, o tyle przygotować z powodzeniem nasiona może wyspecjalizowana w tym zakresie, profesjonalna firma nasienna.

6. Wymogi stawiane przez integrowaną ochronę roślin nakładają obowiązek, aby przed zastosowaniem chemicznych metod ochrony roślin zrealizować metody naturalne - i tutaj z pomocą przychodzi kwalifikowany materiał siewny, którego użycie realizuje metody agrotechniczną i hodowlaną w integrowanej ochronie roślin.


Znaczenie nasion kwalifikowanych w produkcji rolnej w Polsce jest coraz większe i rolnicy coraz chętniej po nie sięgają.

Ilość kwalifikowanych nasion zbóż po ocenie laboratoryjnej (IOR iN i laboratoria akredytowane) w latach 1996-2015

Po krytycznie niskiej wymienialności materiału siewnego zbóż w 2005 r., w którym osiągnięty poziom 7% dawał nam jedną z ostatnich pozycji w Europie, sytuacja z roku na rok jest coraz lepsza. Niewątpliwie wpływ na to mają dopłaty do nasion wypłacane przez Agencję Rynku Rolnego w ramach pomocy de minimis, realizowane od 2007 r. Wcześniej, do roku 2002, były wypłacane podobne, ale niższe dopłaty, rozliczane wtedy przez podmioty sprzedające nasiona. Brak dopłat w latach 2003-2006 oraz m.in. niskie ceny skupu zbóż przełożyły się na katastrofalny spadek sprzedaży nasion kwalifikowanych. Niższy ich wysiew to spadek plonów i pogorszenie jakości ziarna.

W 2015 r. średni udział kwalifikowanego materiału siewnego zbóż wyniósł 16,6% i był różny w poszczególnych gatunkach. Najwyższy poziom osiągnął w pszenicy jarej (27,8%), jęczmieniu jarym (24%) i ozimym (22,4%), a najniższy w uprawie owsa (12,7%) i pszenżyta (12,1%). Katastrofalnie niski poziom udziału materiału kwalifikowanego był w ziemniakach (7,2%) i w dalszym ciągu spadł aż o 11%.

Dopłaty do zakupionego kwalifikowanego materiału siewnego sprawiają, że jest on opłacalny i tańszy niż nasiona własne. Wykorzystanie potencjału genetycznego odmian zawartego w profesjonalnie przygotowanych nasionach kwalifikowanych to najprostszy sposób na osiągnięcie dodatkowych zysków w gospodarstwie.

Maria Czupak
m_czupak@osadkowski-cebulski.pl



Polecamy również

Ponad 50% powodzenia uprawy tkwi w nasionach, a dokładnie w tym, co kryją one w sobie, czyli w potencjale genetycznym odmian, które powinny być optymalnie dobrane do pola i prowadzonej technologii, oraz w precyzyjnym przygotowaniu nasion do siewu.