BYDV zagrożeniem dla zbóż | Wirusy w zbożach |

wirusy w zbożach

wirusy w zbożach

Nasilenie chorób wirusowych na terenie Polski zwiększa się z roku na rok. Porażenia roślin w niektórych regionach kraju sięgają aż 65%. Od kilku lat obserwuje się zagrożenie ze strony wirusa wywołującego chorobę o nazwie żółta karłowatość jęczmienia (wirus BYD V – Barley Yellow Dwarf Virus). Można go spotkać w uprawach wszystkich zbóż oraz kukurydzy.

Źródłem zakażenia nie jest materiał siewny, inne chore rośliny czy gleba. Jedynym wektorem przenoszącym wirus wywołujący BYDV są mszyce, które występują masowo i są obecnie jednym z najważniejszych szkodników roślin uprawnych. Aby skutecznie walczyć z tym agrofagiem, trzeba wiedzieć o nim kilka faktów.

Mszyce to roślinożerne owady, które żywią się sokiem roślin. W uprawie zbóż najgroźniejsze są: mszyca czeremchowo-zbożowa, mszyca zbożowa i mszyca różano-trawowa. Mszyca czeremchowo- zbożowa jest koloru brązowozielonego. Swoją nazwę zawdzięcza zimowaniu na czeremchach, by w czasie sezonu wegetacyjnego przelecieć na zboża i w lipcu osiągnąć największą liczebność. Mszyca zbożowa ma ubarwienie zielone. Żerują na najmłodszych, silnie rosnących częściach roślin, przez co są obecne na kłosach i liściach flagowych zbóż.

Spadź to wydzielana przez mszyce lepka substancja nazywana także rosą miodową. Jest ona wydalana przez dwa rurkowate wyrostki – syfony i stanowi niestrawioną część soku roślinnego. Spadź zawiera dużą ilość cukru, przez co jest dobrym miejscem dla rozwoju grzybów, a pokryte spadzią i grzybem rośliny mają mniejszą zdolność do fotosyntezy.

Sposoby działania mszyc na roślinę:

  • wysysanie soków i przez to redukcja dostępnej ilości cukrów
  • jako wektory chorób wirusowych
  • ułatwianie zakażenia i rozwoju chorób grzybowych

BYDV – czym tak naprawdę jest?

Wirus żółtej karłowatości liści jęczmienia (BYDV) jest – pomimo nazwy – chorobą. Może mieć istotny wpływ na plonowanie pszenicy, jęczmienia czy nawet kukurydzy. Rośliny zaatakowane wirusem są o wiele mniejsze, mają słabe korzenie i wydają niższy plon. Objawy łudząco przypominają deficyt wody, ale występują placami, są ogniskowo rozrzucone. Można je pomylić z mozaiką glebową stanowiska. Chorobę jest bardzo trudno zdiagnozować, w szczególności gdy ktoś nie miał z nią nigdy do czynienia. W przypadku wątpliwości i podejrzeń warto zlecić badania laboratoryjne. Plantacja zainfekowana wirusem jest w praktyce skazana na likwidację. Zwiększenie nawożenia mineralnego nie przynosi skutku, tak samo jak stosowanie fungicydów czy stymulatorów wzrostu. Bardzo niski plon nie zrekompensuje poniesionych kosztów.

Jak chronić nasze uprawy?

Istnieją dwa typy działań chroniących zboża: profilaktyka popularna w uprawach ekologicznych oraz walka bezpośrednia, oparta na integrowanej ochronie roślin, za pomocą której zwalczamy mszyce środkami chemicznymi, tzw. aficydami.

Działania profilaktyczne:

  • dobór odmian odpornych na zasiedlanie przez mszyce
  • zrównoważone nawożenie azotowe
  • usuwanie roślin będących drugimi żywicielami mszyc, np.: czeremchy i chwastów
  • ochrona wrogów naturalnych mszyc
  • koszenie traw na miedzach i brzegach pól

Działania bezpośrednie:

Tabela 1. Aficydy w ochronie zbóż

Kategoria agronomiczna gleb Substancja chemiczna ŚOR Dawka l/ha Okres karencji
I - FOSFOROORGANICZNE dimetoat Rogor 400 EC 0,5 21 dni
Bi 58 Nowy 400 EC 0,5
II – PYRETROIDY zeta-cypermetryna Ammo Super 100 EW 0,1 28 dni
lambda-cyhalotryna Sparviero 0,075 28 dni
alfa-cypermetryna Fastac Active 050 ME 0,2–0,25 30 dni
esfenwalerat Sumi-Alpha 050 EC 0,25 28 dni
deltametryna Decis Mega 50 EW 0,1–0,125 30 dni

Tabela 2. Progi ekonomicznej szkodliwości mszyc

Szkodnik Termin obserwacji Metoda obserwacji Próg szkodliwości
Mszyca czeremchowo-zbożowa Rhopalosiphum padi L. Okres wiosenno-letni: kłoszenie lub zaraz po wykłoszeniu Ustawianie wypełnionych wodą z detergentem żółtych naczyń na wysokości ok. 1,5 m lub aparatów ssących 5 mszyc na kłosie ze 100 losowo wybranych źdźbeł
Okres jesienny: już na kilkudniowych siewkach Nacinanie roślin przy szyjce korzeniowej. Należy wykopać z korzeniami w różnych punktach pola po 25 roślin (ogółem 100– 150 roślin) i liczyć mszyce, zarówno osobniki dorosłe, jak i larwyPojawienie się pierwszych mszyc w dolnych partiach roślin, szczególnie tuż przy powierzchni ziemi
Mszyca zbożowa Sitobion avenae F., mszyca różano-trawowa Metopolophium dirhodum Walk. Okres wiosenno-letni: od fazy pełni kłoszenia do początku fazy dojrzałości mlecznej wszystkich gatunków zbóż Należy rośliny czerpakować (co najmniej 50 uderzeń czerpaka, idąc po przekątnej pola) w spodziewanym terminie wystąpienia mszyc (od połowy maja). Czerpakowanie należy powtarzać co 3–4 dni, aż do stwierdzenia pierwszych mszyc. Dalsze obserwacje należy przeprowadzać bezpośrednio na kłosach. Ustawianie wypełnionych wodą z detergentem żółtych naczyń na wysokości ok. 1,5 m lub aparatów ssących 5 mszyc na kłosie ze 100 losowo wybranych źdźbeł


Polecamy również

Nasilenie chorób wirusowych na terenie Polski zwiększa się z roku na
rok. Porażenia roślin w niektórych regionach kraju sięgają aż 65%. Od
kilku lat obserwuje się zagrożenie ze strony wirusa wywołującego chorobę
o nazwie żółta karłowatość jęczmienia (wirus BYD V – Barley Yellow
Dwarf Virus). Można go spotkać w uprawach wszystkich zbóż oraz
kukurydzy.

FreshMail.pl