Kiła kapusty w rzepaku

Kiła kapusty w rzepaku

Uprawa rzepaku, pomimo że niekiedy na skraju opłacalności, corocznie stanowi bardzo duży udział w strukturze zasiewów w Polsce. Przyczyną tego jest fakt, że przerywa ona cykl monokultury zbożowej i stanowi bardzo dobry przedplon pod większość roślin uprawnych, o czym chyba nie trzeba przekonywać. Niestety niesie to ze sobą również zagrożenia wynikające z nasilenia występowania wielu szkodników i chorób, wśród których jest kiła kapusty, mająca w naszym kraju coraz większe znaczenie.

Często rolnicy zaskoczeni są obecnością kiły na swoim polu, doszukując się przyczyn jej wystąpienia. Wystarczy jednak, aby na sąsiednim terenie wystąpiła ta choroba, a pojawienie się jej na naszym to tylko kwestia czasu. Zarodniki mają pływki, dzięki którym bardzo sprawnie rozprzestrzeniają się na wilgotnej glebie i okresowe zalanie może przyczynić się do tego, aby patogen pojawił się na naszym polu.

Poważne zagrożenie dla roślin rzepaku czy problem lokalny

W Polsce kiłę kapusty po raz pierwszy zaobserwowano kilkanaście lat temu na północy kraju. Obecnie największe zagrożenie stanowi w Polsce południowo-zachodniej i północnej, ale jej występowanie stwierdzono także na Lubelszczyźnie (źródło: IOR -PIB Poznań). Przypuszcza się, że początkiem problemów z rozprzestrzenieniem się kiły była powódź w 1997 r., kiedy to zalany został bardzo duży obszar Polski, a woda naniosła zarodniki przetrwalnikowe, które czekały na żywiciela.

Kiła kapusty w rzepaku przyczyny i objawy choroby

Sprawcą choroby jest organizm grzyboppodobny Plasmodiophora brassicae, który wnika przez włośniki do korzenia głównego, powodując nadmierny rozrost tkanki, co objawia się występowaniem narośli na korzeniu. Podobne objawy na roślinie występują podczas żerowania chowacza galasówka, jednak przecięcie narośli pozwoli rozwiać wątpliwości. W przypadku szkodnika w galasie znajdziemy larwę bądź wydrążony kanał, natomiast w przypadku kiły wewnątrz narośli będzie jedynie tkanka.

Źródłem infekcji są zarodniki, które przeżywają w glebie średnio 8–9 lat (niektóre szczepy nawet do 30 lat!) i są odporne na działanie niekorzystnych warunków środowiska, a także na brak żywiciela.

Często rolnicy zaskoczeni są obecnością kiły na swoim polu, doszukując się przyczyn jej wystąpienia. Wystarczy jednak, aby na sąsiednim terenie wystąpiła ta choroba, a pojawienie się jej na naszym to tylko kwestia czasu. Zarodniki mają pływki, dzięki którym bardzo sprawnie rozprzestrzeniają się na wilgotnej glebie i okresowe zalanie może przyczynić się do tego, aby patogen pojawił się na naszym polu.

Przemieszczanie zarodników ma miejsce również przez rury drenarskie, a także inne cieki wodne sąsiadujące z polem. Źródłem infekcji mogą być również chwasty z rodziny krzyżowych (tobołek polny, tasznik pospolity), gleba przyklejona do maszyn i narzędzi uprawowych, Przemieszczanie zarodników ma miejsce również przez rury drenarskie, a także inne cieki wodne sąsiadujące z polem. Źródłem infekcji mogą być również chwasty z rodziny krzyżowych (tobołek polny, tasznik pospolity), gleba przyklejona do maszyn i narzędzi uprawowych,

Agrotechniczne metody ograniczania kiły kapusty

  • Nie stosować uproszczeń w płodozmianie, konieczna jest przynajmniej 4-letnia przerwa w uprawie rzepaku na danym polu
  • Na terenach narażonych na wystąpienie kiły kapusty należy ograniczać wysiewanie roślin krzyżowych w mieszankach poplonowych, należy też niszczyć samosiewy rzepaku po żniwach
  • Należy dbać o dobre stosunki powietrzno-wodne w glebie oraz regulować pH poprzez wapnowanie
  • Trzeba zadbać o zwalczanie chwastów z rodziny kapustowatych, które są żywicielami dla sprawcy choroby
  • W rejonie, na którym wystąpiła kiła, nie należy przyspieszać terminu siewu
  • Nie należy stosować obornika od zwierząt karmionych roślinami z rodziny kapustowatych, porażonych przez kiłę kapusty

Można ograniczyć jej występowanie poprzez:

  • wapnowanie gleby (kile sprzyja kwaśny odczyn)
  • płodozmian (rośliny z rodziny kapustowatych nie powinny pojawiać się na polu częściej niż co 4 lata)
  • ograniczenie występowania chwastów: tobołki polne, tasznik pospolity czy rzodkiew świrzepa są wektorami, które przenoszą chorobę
  • odpowiednią agrotechnikę: utrzymywanie gleby w dobrej strukturze o dużej zawartości próchnicy (na ciężkich i mokrych glebach kiła bardzo intensywnie się rozwija)
  • właściwe użytkowanie maszyn rolniczych (po pracy na polu zarażonym kiłą konieczne jest umycie i dezynfekcja sprzętu)

Co zrobić, jeśli kiła już się pojawi?

Jeżeli stwierdzono obecność kiły na rzepaku, należy zachować najlepiej 7–8-letnią przerwę w uprawie roślin kapustowatych na tym polu. Trzeba pamiętać, aby po każdym wjeździe na zainfekowane pole dokładnie oczyścić i zdezynfekować koła, narzędzia uprawowe, a nawet obuwie, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się patogenu. Zalecany jest wysiew odmian o podwyższonej odporności na kiłę kapusty (Archimedes, SY Alibaba, Croquet) nie tylko na zainfekowanym polu, ale także na pozostałych, aby zminimalizować ryzyko porażenia.

Jak pomóc zainfekowanej plantacji?

Jak już zostało wcześniej wspomniane, narośla powstałe na skutek porażenia przez kiłę kapusty ograniczają pobieranie związków mineralnych z gleby. Aby pomóc roślinie przetrwać, należy próbować uzupełnić to, czego nie może pobrać, wykonując zabiegi dolistnie. Oczywiście, jeżeli uszkodzenie jest bardzo duże i obejmuje większość korzenia, niewiele możemy zrobić. Jednak pierwotniaki infekują rzepak przez całą wegetację i stopień deformacji korzeniowych może być różny, dlatego warto dołożyć starań, aby dana plantacja przetrwała.

Wśród dolistnych zabiegów dużą rolę odgrywa dokarmianie fosforem, który wpływa na rozwój systemu korzeniowego. Poza tym należy stosować preparaty stymulujące korzeń do wzrostu i regeneracji. Prowadzone ostatnio badania pokazują, że NANO-GRO ® Aqua w dawce 0,25 l w znaczący sposób pomaga w regeneracji uszkodzeń (wytwarzane są nowe korzenie). Kolejnym preparatem poprawiającym kondycję zainfekowanej uprawy jest bi PROTEC T (dawka 2 kg na ha). Są to wyselekcjonowane kultury bakterii Bacillus subtillis i produktów ich przemiany materii, ograniczające negatywne oddziaływanie patogenu na rośliny i wzmacniające odporność. Idealnym rozwiązaniem byłoby połączenie tych dwóch produktów. Jedynym zarejestrowanym preparatem do zwalczania kiły kapusty jest Topsin M 500 SC w dawce 1,2 l. Należy aplikować go jesienią w okresie, kiedy rzepak ma 4–6 liści, niestety wtedy objawy infekcji zazwyczaj są bardzo mało widoczne.

Powyższe rozwiązania w znaczący sposób pomagają przetrwać zainfekowanej plantacji, jednak nie zwalczają kiły kapusty. W przypadku tej choroby jak najbardziej prawdziwe jest stwierdzenie, że najważniejsze jest zapobieganie.



Polecamy również

występuje w uprawach warzyw kapustowatych
Jak ograniczyć występowanie kiły kapustnych w uprawach rzepaku?

Ograniczanie kiły kapustnych Plasmodiophora brassicae jest możliwe i konieczne. Choroba ta występuje w uprawach warzyw kapustowatych i w rzepaku, dziesiątkując uprawy.

Dodatkowo doskonałe efekty w uprawie roślin kapustowatych daje stosowanie na polach porażonych kiłą Lignohumat Super lub H-850 (kwasy humusowe wpływające na podniesienie pH gleby, poprawiają jej strukturę, przyczyniają się do rozwoju mikroorganizmów pożytecznych, które ograniczają kiłę, wspierają uwodnienie i przewietrzanie gleby, rozluźniając zbyt zbitą strukturę, sprzyjają regeneracji porażonych korzeni) oraz preparatu bakteryjnego bi protect. Zawiera on Bacillus subtilis – bakterię, w naturalny sposób ograniczającą występowanie Plasmodiophora brassicae poprzez konkurencję o miejsce i pokarm. Szybko się namnaża i stwarza niekorzystne środowisko dla kiły. Dodatkowo stymuluje wzrost roślin i uczestniczy w tworzeniu struktury gruzełkowej, która ze względu na polepszanie stosunków powietrzno-wodnych staje się niekorzystnym środowiskiem bytowania Plasmodiophora.

Nie bez znaczenia dla profilaktyki kiły jest zagospodarowanie i rozkład resztek pożniwnych, które są często jej siedliskiem, stwarzając warunki do przetrwania w glebie. Ważne jest zatem odpowiednie i szybkie ich rozłożenie, które gwarantuje roślinom dostarczenie substancji odżywczych oraz wzrost zawartości próchnicy w glebie, a co za tym idzie – poprawę jej struktury. Do tego celu doskonale nadaje się innowacyjny nawóz Full Terminator, zawierający w swoim składzie azot w trzech formach, mikroelementy wspierające rozkład celulozy i ligniny oraz kwasy humusowe, wspomagające namnażanie się pożytecznych bakterii i przyspieszające rozkład materii organicznej. Jest to jedyny nawóz azotowy na rynku, który można stosować na resztki pożniwne w jednym zabiegu (oprysku) z preparatami bakteryjnymi.

W uprawach porażonych kiłą polecane jest również stosowanie induktora odporności i stymulatora nanogro aqua, który w naturalny sposób podnosi odporność młodych roślin oraz sprzyja procesowi regeneracji korzeni (roślina wytwarza korzenie powyżej uszkodzenia przez kiłę, dlatego możliwe jest jej przeżycie i wydanie plonu).

Zasady stosowania preparatów

  • W przypadku występowania kiły:
    Doglebowo jesienią i wiosną 2 kg bi protect i 1–2 kg Lignohumat Super lub H-850 na 1 ha/250–300 l wody (stosować preparaty razem, ale nie dodawać kondycjonerów, ŚOR i nawozów).
    Jesienią po zbiorach bezpośrednio na resztki pożniwne Full Terminator w ilości 5 l/ha/250–350 l wody. Oprysk młodych roślin jesienią nanogro aqua 250 ml/ha oraz powtórny oprysk wiosną po ruszeniu wegetacji 250 ml/ha/200–300 l wody (można pomieszać z ŚOR i nawozami dolistnymi).
  • Profilaktyka:
    Doglebowo jesienią i wiosną 1 kg bi protect i 0,5–1 kg Lignohumat Super lub H-850 na 1 ha/250–300 l wody (stosować preparaty razem, ale nie dodawać kondycjo-nerów, ŚOR i nawozów).
    Jesienią po zbiorach bezpośrednio na resztki pożniwne Full Terminator w ilości 5 l/ha/250–350 l wody. Oprysk młodych roślin jesienią nanogro aqua 250 ml/ha oraz powtórny oprysk wiosną po ruszeniu wegetacji 250 ml/ha/200–300 l wody (można pomieszać z ŚOR i nawozami dolistnymi).
  • Doświadczenia
    IOR-PIB Poznań i OBROL Kruszewnia
    Badania przeprowadzone w IOR-PIB Poznań pod opieką dra Marka Korbasa oraz Jana Galewicza OBROL.

Tab. 1. Rzepak ozimy zarażony kiłą kapustnych, na który zastosowano bi protect.

ObiektIndeks porażenia% roślin porażonych kiłą kapustyMiejscowość
Kontrola3,8348Kłodzko
bi protect0,8916 (-33,3%)Kłodzko
Kontrola2,0030Zwrócona
bi protect0,246 (-20%)Zwrócona